ميرزا محمد حيدر دوغلات
432
تاريخ رشيدى ( فارسي )
نظم : فلك رفعتى در خور تاج و تخت * خديو قوى ، راى پيروز بخت در ايام شاهى همه داد كرد * به داد و دهش كشور آباد كرد و « 1 » مما النگيز « 2 » نويان ابن امير ايحل ابن نيسون از نسل قراچار نويان برلاس بود ، عهدنامه سابق بيعت نمود ، راه و رسم پدران به دو مقرر شد و مدت سى سال در فرمان دهى و كامرانى روزگار گذرانيده و به حسن تدبير ، النگيز « 3 » نويان ، الوس چغتاى را آبادان داشته . هر كس كه مرادى داشت ؛ بيت : از آن نامجو كس مرادى نخواست * كه در دم نشد كار خواهنده راست « 4 » آخر الامر ، دمى چند بشمرد و ناچيز شد . تا اينجا نقل از ظفرنامه است . در درون قلعه ياركند ، قريب به ارك ، مزاريست عجباجى آتا نام ، در آنجا سر استخوان گرد ران آدمى است و دو پارچه شده است . و دايم ، « 5 » بنده آن را از روى تعجب مىديدم . خدمت مولانا شاه سيد عاشق كه يكى از علماء متبحر متقى ماوراء النهر بودند به ايشان نمودم . ايشان تعجبها كردند و فرمودند كه مساحت كنيم همان سر استخوان مردم اين زمان . فرمودند كه آوردند و كلوخها به مقدار حجم آن استخوان شكستند و در رويمالى گره كردند ، آن مقدار كه برابر استخوان دو پارچه شد . بعد از آن ، آن كلوخها را شمردند ، شصت پارچه برآمد . پس مولانا گفتند كه صاحب اين استخوان ( 196 ر ) مقدار مردم اين زمان شصت بوده باشد . اين از عجايب امور است . امّا مزارات كاشغر : اول ساتوق بغراخان كه از نسل افراسياب بوده و جدّ يوسف قدر خان و سلطان ايلك ماضى است . اول كسى كه از ترك مسلمان شد ، وى بود و حديثى در باب وى مرويست كه « اوّل من اسلم من التراك ساتوق » 383 ، از درويشان استماع افتاده است كه توجه به روحانيت وى فيض عظيم مىبخشد و مزارات ديگر بسيار است كه در
--> ( 1 ) . نگ : - نظم فلك رفعتى . . . و . ( 2 ) . نگ : ممالگيز . ( 3 ) . نگ : التگيز . ( 4 ) . نگ : - بيت از آن نامجو . . . راست . ( 5 ) . نگ : آتا نام در آن دو قطعه از استخوان ران آدمى ديده مىشود دوام .